मनुस्मृति २५-११-२०१९ अध्याय ८ व्यवहार मातृका 1. न्यायसभा में प्रवेश व्यवहारान् दिदृक्षुस्तु ब्राह्मणैः सह पार्थिवः । मन्त्रज्ञैर्मन्त्रिभिश्चैव विनीतः प्रविशेत्सभाम् ॥८.१॥ 2. कार्यावाही का प्रारम्भ तत्रासीनः स्थितो वापि पाणिमुद्यम्य दक्षिणम् । विनीतवेषाभरणः पश्येत्कार्याणि कार्यिणाम् ॥ ८.२ ॥ 3. व्यवहार विवादपद प्रत्यहं देशदृष्टैश्च शास्त्रदृष्टैश्च हेतुभिः । अष्टादशसु मार्गेषु निबद्धानि पृथक्पृथक् ॥ ८.३ ॥ 4. व्यवहार विवादपद तेषामाद्यमृणादानं निक्षेपोऽस्वामिविक्रयः । संभूय च समुत्थानं दत्तस्यानपकर्म च ॥ ८.४ ॥ 5. व्यवहार विवादपद वेतनस्यैव चादानं संविदश्च व्यतिक्रमः । क्रयविक्रयानुशयो विवादः स्वामिपालयोः ॥ ८.५ ॥ 6. व्यवहार विवादपद सीमाविवादधर्मश्च पारुष्ये दण्डवाचिके । स्तेयं च साहसं चैव स्...
Popular posts from this blog
### संस्कृत में क्रियाविशेषण (हिंदी में व्याख्या) संस्कृत में क्रियाविशेषण वे शब्द होते हैं जो क्रिया (काम), विशेषण (गुण) या अन्य क्रियाविशेषणों को और स्पष्ट करते हैं या उनके बारे में अतिरिक्त जानकारी देते हैं। इन्हें संस्कृत में *क्रिया विशेषणानि* (kriyā viśeṣaṇāni) कहते हैं। ये शब्द आमतौर पर अव्यय होते हैं, यानी इनका रूप नहीं बदलता और इन्हें विभक्ति (केस) नहीं लगती। क्रियाविशेषण यह बताते हैं कि कोई क्रिया कब, कहाँ, कैसे, कितनी बार या कितनी मात्रा में हो रही है। ये स्वीकृति (हाँ) या अस्वीकृति (नहीं) को भी दिखा सकते हैं। आइए, इन्हें उनके प्रकार और उदाहरणों के साथ हिंदी में समझते हैं: --- #### 1. **कालवाचक क्रियाविशेषण** (समय बताने वाले) ये शब्द बताते हैं कि कोई काम कब हो रहा है: - **कदा (kadā)** - कब - **यदा (yadā)** - जब - **तदा (tadā)** - तब - **अद्य (adya)** - आज - **श्वः (śvaḥ)** - कल - **ह्यः (hyaḥ)** - बीता हुआ कल - **सदा (sadā)** - हमेशा - **नित्यम् (nityam)** - सदा, हमेशा - **प्रातः (prātaḥ)** - सुबह - **सायम् (sāyam)** - शाम *उदाहरण*: "वह अद्य विद्यालयं गच्छति।" - व...
क्रियाविशेषणानि ### Adverbs in Sanskrit In Sanskrit, adverbs (known as *крия विशेषणानि* or *kriyā viśeṣaṇāni*) are typically indeclinable words (*avyayas*) that modify verbs, adjectives, or other adverbs. They provide additional information about time, place, manner, frequency, degree, affirmation, negation, and more. Adverbs in Sanskrit can be standalone indeclinable words or derived from adjectives, often by using the neuter accusative singular form. Below is a list of common Sanskrit adverbs, categorized by their function, with their meanings provided for clarity. --- #### 1. Adverbs of Time (कालवाचक क्रियाविशेषणानि) These adverbs indicate when an action occurs: - **कदा (kadā)** - when - **यदा (yadā)** - when (relative sense) - **तदा (tadā)** - then - **अद्य (adya)** - today - **श्वः (śvaḥ)** - tomorrow - **ह्यः (hyaḥ)** - yesterday - **सदा (sadā)** - always - **नित्यम् (nityam)** - always - **प्रातः (prātaḥ)** - in the morning - **सायम् (sāyam)** - in the evening --- #### 2. ...
Comments
Post a Comment