लिपिः
संस्कृतस्य लेखनाय प्रतीकात्मकं चिह्नं भवति। प्राचीनकाले संस्कृतं सरस्वतीलिप्या, ततः ब्राह्मीलिप्या, पश्चात् देवनागरीलिप्या च लिखितमासीत्। असमीयालिपिः, बाङ्गलालिपिः, तेलुगुलिपिः, तमिऴलिपिः इत्यादयः अन्यलिपयः संस्कृतलेखनाय उपयुज्यन्ते। प्रादेशिकभाषालिप्या संस्कृतं लिख्यते, यथा प्राचीनहस्तलिखितग्रन्थेषु दृश्यते। आधुनिककाले देवनागरीलिपिः प्रायः सर्वत्र संस्कृतलेखनाय प्रयुज्यते।
सरस्वतीलिपिः संस्कृतस्य प्राचीनतमा पवित्रा च लिपिरासीत्, वैदिकसभ्यतायाः औपचारिकं माध्यमं च। श्रीनिवास राजारामः नटवर झा च तस्य व्याख्यां कृतवन्तौ, किन्तु राजनैतिककारणैः तयोः मतं न स्वीकृतम्। सरस्वतीनद्याः शुष्कतायाः पश्चात् ब्राह्मीलिपिः, ततः देवनागरी, प्रमुखलिपिरभवत्। अद्य सरस्वतीलिपेः अवशेषाः न्यूनाः, कतिपयमुद्राः एव शिष्टाः। वैदिककालीनपाण्डुलिपयः समयेन नष्टाः, यतः ताः संरक्षणं न प्राप्नुवन्।
Comments
Post a Comment